Gezag De wetenschap van macht, gezag en leiderschap

Yvonne werd meer dan 100 keer gebeten door Bokito. Hij is het grootste en sterkste mannetje in de groep gorilla’s in Blijdorp. Alle vrouwtjes in de groep zijn van hem en tonen zich ondergeschikt. Dat deed Yvonne, onbewust, niet. Dus wordt ze gestraft. Als een gorilla vrouwtje een kind van een andere gorilla heeft, maakt Bokito het gewoon dood. Alle kindjes zijn van hem. Dit is dominantie, macht. De apenrots, de democratische aap, de ontspoorde aap, de empatische aap, de dienende aap. Zomaar een greep uit de inhoudsopgave van het nieuwste boek van Mark van Vugt en Max Wildschut: Gezag. Het is een fascinerend boek dat ik in 1 keer uitlas, en nu bij het schrijven van mijn blog, 2 weken later, weer bijna helemaal opnieuw lees. Ongelofelijk vlot geschreven, humoristisch en herkenbaar, met doordenkertjes en reflectiemomenten. De schrijvers komen in hun betoog regelmatig terug op de evolutie (niet zo gek, van Vugt is hoogleraar en onderzoeker op het gebied van Evolutionaire Antropologie), op primaten en dominantie, macht. Waarom komen de andere gorilla’s niet in opstand tegen Bokito? Bokito staat niet tegenover een groep, die gezamelijk optreedt om ook eens een vrouwtje te kunnen verschalken, maar een verzameling individuen, waarvan geen een het initiatief durft te nemen Bokito uit te dagen, omdat hij vast geen hulp krijgt. Hier komt het voornaamste verschil tussen gorilla’s en mensen (waarvan het DNA voor 98,25% hetzelfde is) naar voren: mensen werken samen, gorilla’s niet. Bij groepen mensen, die samenwerken, is een leider nodig om effectief te zijn. Bij het jagen op mammoeten is een leider nodig die de jacht coordineert. Voor het verzamelen van kruiden is weer een andere leider nodig. Bij rond het kampvuur zitten is geen leider nodig, toen niet en nu niet. Overbodig leiderschap, daar kom ik nog op terug. Ook bij de stammen jager-verzamelaars had leiderschap zo zijn voordelen: aanzien en bewondering van anderen; oke, geen sex met alle vrouwtjes, maar wel altijd een goede keuze uit geinteresseerde vrije dames. De leiders uit de jager-verzamelaartijden werden door de groep gekozen, op basis van hun toegevoegde waarde aan de groepsactiviteit: hun intelligentie, hun kennis en kunde, hun lef. Leiderschap was toen gebaseerd op gezag. Dit is de crux van het boek: in veel moderne organisaties hebben de leidinggevenden niet hun positie verdiend omdat zij toegevoegde waarde voor de groep hebben, en door de groep verkozen zijn, maar omdat zij door de top van een bedrijf daar zijn neergezet. Dat levert niet direct gezag op. Mismatch! Het boek houdt de lezer een spiegel voor, door regelmatige reflectie momenten over de positie van de lezer als leidinggevende, met vragen en scores. Beantwoord je die vragen eerlijk, dan bekruipt je af en toe toch de twijfel, bijvoorbeeld in dit hoofdstuk: ben ik nu toch een machtwellusteling? Want is het niet best prettig om controle te hebben, om meestal je zin te krijgen, niet tegengewerkt te worden? Of heb ik gezag? Briljant boek, met heel wat eyeopeners. Knap als je een semi-wetenschappelijk werk kunt schrijven als een page-turner.

Managers volgen de ene cursus na de ander, het echte probleem wordt zelden getackeld: macht, dominantie en mensvreemde systemen. Dit boek raakt mijns inziens de kern en biedt ook oplossingen. Geweldig boek!

Goed geschreven (soms beetje veel herhalingen maar goed) en opent je de ogen. Voordeel van deze opzet is dat je er echt mee aan de slag kan. Het lijkt allemaal niet onhaalbaar ofzo.

Een interessant boekje voor wie zich wil verdiepen in leiderschap. Leuk om te lezen en uiteindelijk blijft het door de manier waarop het geschreven is ook nog hangen!! Echt de moeite waard pom in je boekenkast te hebben.

Een andere kijk op het thema leiderschap. Het verschil tussen leidinggeven op basis van macht of het leidinggeven op basis van gezag. Van Vugt maakt in zijn onderzoek duidelijk dat het leiden op gezag beter past bij ons oergedrag waarin de volgers hun eigen leider kozen. In de moderne tijd krijgen we onze leiders vaak opgedrongen en dat leidt tot een mismatch.

Een erg goed boek over gezag en leidinggeven. Vaak wordt er gezegd dat leiders worden geboren en dat iemand bepaalde vaardigheden van nature bezit. Dit boek legt uit waar gezag vandaan komt, hoe je het kan beïnvloeden en ook kan toepassen. Zeker een aanrader.